.
| امروز یکشنبه, ۱۸ خرداد , ۱۳۹۹ | Sunday, 7 June , 2020 |
فارسی English

نگاهی به تحول جنبه های هستی شناختی آینده ذیل آموزه های اسلام

سیدعلی اکبر عظیمی دانشجوی دکتری آینده پژوهی ، دانشگاه امام خمینی (ره) غلامرضا بهروزلک عضوهیئت علمی پژوهشگاه امام باقرالعلوم سلام الله علیه قم چکیده تجارب معاصر در سطح جهان، بیانگر تلاش و تحرک قابل توجه کشورها در به کارگیری مطالعات آینده‌پژوهی برای مدیریت چالش‌ها و فرصت‌ها تا رسیدن به چشم اندازهای روشن است. گرچه مفروضات […]

الگوی تأسیس علوم انسانی اسلامی

مهدی عبداللّهی عضو هیئت علمی گروه فلسفه پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی. چکیده در این مقاله، ابتدا با الهام از تقسیم بندی ارسطویی علوم به نظری و عملی، علوم انسانی به دو دسته نظری (توصیفی) و عملی (کاربردی/ارزشی) تقسیم شده اند. علوم انسانی نظری به دنبال شناخت و توصیف ساحتی از ساحت های فردی، اجتماعی، […]

علم دینی ؛ چیستی و امکان

سید محمد طباطبایی مدیر گروه فلسفه پژوهشگاه علوم وحیانی اسرا چکیده در رابطه با  چیستی و امکان علم دینی، رویکردهای مختلفی اظهار شده. عده‌ای منکر علم دینی و گروهی در صدد اثبات آن هستند در میان منکران برخی اساساً این ترکیب را فاقد معنا می‌دانند. دسته‌ای دیگر تحقق آن را نفی می‌کنند. در این راستا […]

تبیین منابع معرفت شناختی اسلام و بررسی نقش آنها دراسلامی سازی علوم به منظور عملیاتی نمودن اندیشه های امام خمینی(ره) در زمینۀ اسلامی کردن دانشگاهها

۱- دکتر اکبر رهنما عضو هیئت علمی دانشگاه شاهد . ۲- سیدعلیرضا صفوی کارشناس ارشد تاریخ و فلسفه آموزش و پرورش . چکیده : هدف اساسی پژوهش حاضر، تبیین منابع معرفت شناختی اسلام و بررسی نقش آن ها در اسلامی سازی علوم به منظور عملیاتی نمودن اندیشه های امام خمینی (ره) در زمینه ی اسلامی […]

مقایسه‌ی رویکرد انسان‌شناختی فارابی و ابن خلدون

محسن صبوریان دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی دانشگاه تهران. چکیده از نمونه‌های موفق یک علم بومی و معطوف به غایات و رویکردهای اسلامی در تمدن اسلامی، تجربه‌ی تجربه‌ی سده‌های نخستینِ عالمِ اسلام است که از آن به عصر زرین فرهنگ اسلامی یاد می‌شود. متفکرین سده‌های طلایی تمدن اسلامی، از قرن سوم تا هفتم از همچون فارابی، شیخ […]

روش شناسی شناخت اجتماعی در اسلام (با محوریت نهج البلاغه)

زهرا صالحی کارشناسی ارشد علوم اجتماعی -جامعه شناسی چکیده هر معرفتی از روش خاص خود بهره می برد و روش مسیری است که برای بدست آوردن یک معرفت پیموده می شود و به بیانی دیگر روش شیوه دقیق نزدیک شدن به عالم برای فهم آن است .روش شناسی معرفتی است که موضوع آن روش است […]

علوم انسانی اسلامی و فرصت عرضه جهانی معنا

ابراهیم سلیمی کوچی ستادیار دانشگاه اصفهان چکیده جامعه ایران همواره از جرگه جوامع دارای بنیه تمدّنی و فلسفی به شمار رفته است. ارزش میراث فکری پیشینیان در تولید نظریه­ها و رهیافت­های روزآمد و شاذ علوم انسانی و اجتماعی بر کسی پوشیده نیست. از این رو می­توان امید داشت که علوم انسانی ایران سده بیست و […]

«فطرت»، سرشتِ «روش در روش» آدمی در علوم انسانی ـ اسلامی و در هرگونه علمی است

ابراهیم دادجو عضو هیأت علمی گروه معرفت‌شناسی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی. چکیده: آدمی دارای سرشتی است که همه انسان‌ها در همه زمان‌ها و مکان‌ها به‌طور مشترک از آن بهره‌مندند. این سرشت مشترک انسان‌ها را «فطرت» می‌نامند. و فطرت آدمی همه آن‌چیزهایی است که انسان‌ها بدون اینکه نیازی به آموزش و استدلال داشته ‌باشند به […]

معرفت شناسی باور دینی از دیدگاه آیت الله جوادی آملی

کمال حاجیانی پژوهشگر پژوهشکدهٴ علوم عقلی پژوهشگاه علوم وحیانی معارج (اسراء) چکیده: کسب معرفت از طریق صحیحِ آن یکی از دغدغه‌های عالمان می‌باشد، اما اهمیت فراگیری معرفت صحیح زمانی بیشتر می‌شود که متعلق معرفت امر مهمی همچون دین باشد. معرفت شناسی باورهای دینی علی رغم اینکه طریق صحیح وصول به باوردینی را به ما می‌نمایاند، […]

هم ذهنی انتقادی و رئالیسم انتقادی به عنوان راهی برای تلفیق پوزیتیویسم و هرمنوتیک: بحثی در روش شناسی علوم انسانی مدرن

دکترمحمد علی توانا  (استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه یزد) چکیده: مجادله در باب روش (یا روش های) مناسب برای مطالعه علوم انسانی و اجتماعی از مهمترین مجادله های عصر حاضر است. به نظر می رسد؛ روش یکی از عوامل اصلی تعیین جایگاه علوم انسانی در عصر جدید است. بدین معنا که علوم انسانی برای یافتن […]

نقش باستان شناسی دوران اسلامی در تحقق اهداف تحول در علوم انسانی

دکتر عابد تقوی[۱] [۱] استادیار گروه باستان شناسی دانشگاه مازندران چکیده : در آموزش عالی ایران ، باستان شناسی دوران اسلامی یکی از سه گرایش سرفصل رشته باستان شناسی محسوب می شود. پس از انقلاب شکوهمند اسلامی ایران و توجه به رویکردهای اسلامی در مبانی و مفاهیم علوم انسانی، این گرایش از اهمیت ویژه ای […]

رویکرد میان رشته ای و امکان تولید دانش بومی در علوم انسانی

رحمان پاریاد (کارشناس ارشد پژوهشی دانشگاه لرستان) عباس معدن دارآرانی(استادیار دانشگاه لرستان) چکیده برای تحلیل امور، پدیده ها و مسائل جهان پیچیده ، راه حل قطعی و واحدی وجود ندارد . نمی توان فقط به پارادایم یک رشته علمی خاص استناد نمود چرا که سرشت پیچیده انسان ، مانعی بزرگ برای کسب معرفت و خود […]

مقایسه ای میان انسان شناسی فلسفی – عرفانی اسلامی با انسان شناسی پست مدرن و تأثیر آن در فلسفه اخلاق

سید مهدی بیابانکی دانشجوی دکتری فلسفه علم دانشگاه صنعتی شریف و مدرس تاریخ و فلسفه علم دانشگاه صنعتی اصفهان چکیده آنچه در این نوشتار بدان می­پردازیم ارائه دو تصویر از انسان است که درست مقابل هم قرار گرفته­اند. تصویر نخست، تصویری است که اندیشمندان پست مدرن از انسان امروزی مغرب زمین ارائه می­دهند و تصویر […]

امانیسم و تئوئیسم ، مطالعه ی تطبیقی در روش شناسی و مفهوم

شیرین آزادی ، کارشناس ارشد جامعه شناسی عباس عباسی ، کارشناس آمار چکیده: مدتی است بحث از اسلامی کردن علوم و یا ارایه نظریه های علوم انسانی اسلامی در کشور مطرح شده و این بحث با تاکید مقام معظم رهبری پیرامون جنبش نرم افزاری و نهضت تولید علم ،در محافل علمی و در بین صاحب […]

تاثیر مبانی جهان بینی و انسان شناختی بر علوم انسانی با تأکید بر دانش اقتصاد

جواد ایروانی[۱] [۱] – استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی دکترای فقه و مبانی حقوق اسلامی چکیده علوم انسانی رایج، به طور عمده محصول تلاش اندیشمندان غربی است که بر پایه مبانی جهان بینی و انسان شناختی نظام لیبرال سرمایه داری شکل گرفته است. اصولی همچون دئیسم، ناتورالیسم، اومانیسم، فرد گرایی و […]

اصول و مبانی روش شناسی اجتماعی قرآن

فاطمه امین­ پور[۱] [۱]. کارشناسی ارشد جامعه ­شناسی از دانشگاه باقرالعلوم(ع) چکیده روش ­شناسی از مباحث پایه و اساسی است که در فرایند تولید علوم انسانی و اجتماعی، نخستین و ابتدایی ­ترین مرحله به شمار می ­رود. در حوزه علوم اجتماعی با روش­های مختلف شناخت اجتماعی مواجه هستیم که کاملاً غربی بوده و مبتنی بر […]

انحلال مسئله علم دینی در دیدگاه آیه‌الله جوادی آملی

سید محمد تقی موحد ابطحی[۱] [۱] . دانشجوی دکتری فلسفه علم و فناوری، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. چکیده: دیدگاه آیه‌الله جوادی آملی درباره علم دینی، در مقایسه با برخی نظریات مطرح شده در این زمینه، عمدتا درصدد منحل کردن مسئله علم دینی است. بسیاری از کسانی که در موافقت یا مخالفت با علم […]

معرفت شناسی اجتماعی در تفکر علامه شهید مطهری

دکتر عباس کشاورز­شکری[۱] دکتر زاهد غفاری­هشجین[۲] مهدی جمشیدی[۳] [۱]. استادیار  علوم سیاسی در دانشگاه شاهد [۲]. استادیار  علوم سیاسی در دانشگاه شاهد [۳]. کارشناس­ارشد جامعه­شناسی انقلاب اسلامی از دانشگاه شاهد و پژوهشگر پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی. چکیده: هدف اصلی این مقاله، عرضه­ی بیانی ساختاریافته و تحلیلی از «معرفت­شناسی اجتماعی» در تفکر علامه مطهری است […]

هستی شناسی اجتماعی در تفکر علامه شهید مطهری

دکتر عباس کشاورز­شکری[۱] دکتر زاهد غفاری­ هشجین[۲] مهدی جمشیدی[۳] [۱]. استادیار  علوم سیاسی در دانشگاه شاهد [۲]. استادیار  علوم سیاسی در دانشگاه شاهد [۳]. کارشناس­ارشد جامعه­شناسی انقلاب اسلامی از دانشگاه شاهد و پژوهشگر پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی چکیده: هدف اصلی این مقاله، عرضه­ی بیانی ساختاریافته و تحلیلی از «هستی­شناسی اجتماعی» در تفکر علامه مطهری […]

تأملی بر روش شناسی در علوم انسانی

نرگس نیکخواه قمصری [۱] فاطمه کاظمی آرانی[۲] [۱] استادیار گروه علوم اجتماعی دانشکده علوم انسانی دانشگاه کاشان [۲] کارشناسی ارشد علوم اجتماعی :مدیر هسته پژوهشی مدرسه علمیه حضرت زینب (س) پژوهشگر پژوهشگاه باقرالعلوم (ع)قم چکیده : موقعیت جدید اسلام در جهان جهانی شده معاصر و ضرورت نقش آفرینی آن به عنوان منبعی غنی  در سامان […]

چگونگی بازتولید فلسفه‌های علوم انسانی با تکیه بر فلسفه اسلامی

حسین سوزنچی[۱] [۱] استادیار دانشگاه باقرالعلوم علیه‌السلام چکیده امروزه اثبات اینکه بسیاری از آموزه‌های علوم انسانی مدرن، با آموزه‌های اسلامی ناسازگار است و تحول در این علوم امری ضروری است، کار دشواری نیست. آنچه دشوار است تبیین این است که چگونه می‌توان این تحول را، نه با نگاه خام و گذاشتن چند آیه و روایت […]

چگونگی بازتولید فلسفه‌های علوم انسانی با تکیه بر فلسفه اسلامی

حسین سوزنچی[۱] [۱] استادیار دانشگاه باقرالعلوم علیه‌السلام چکیده امروزه اثبات اینکه بسیاری از آموزه‌های علوم انسانی مدرن، با آموزه‌های اسلامی ناسازگار است و تحول در این علوم امری ضروری است، کار دشواری نیست. آنچه دشوار است تبیین این است که چگونه می‌توان این تحول را، نه با نگاه خام و گذاشتن چند آیه و روایت […]

«اعتبار سنجی تاریخ پژوهی متداول اسلامی، مبتنی بر قرآن و حدیث و اصول کلامی شیعی مطالعه‌ی موردی: سیره‌ی ابن اسحاق»

ایمان روشن بین[۱] [۱]. کارشناسی ارشد کلام و عقاید و دانشجوی دکتری کلام امامیّه دانشکده علوم حدیث. چکیده: شواهد متعدّدی وجود دارد که تاریخ نگاری در منابع اولیّه، تحت تأثیر باورهای کلامی و اعتقادی و همچنین تعلّقات قومی و سیاسی مورّخان بوده و گاهی تصویر تاریخی ارائه شده، دستخوش تحریفات و تغییراتی قرار گرفته است. […]

علوم انسانی اسلامی به مثابه کاشف عقلانیت اسلامی

عطاء اله رفیعی آتانی عضو هیئت علمی گروه اقتصاد دانشگاه بین المللی المصطفی (ص) چکیده در این مقاله با تفکیک «عقلانیت عملی» از «عقلانیت علمی و شناختی» نشان داده می‌شود که عقلانیت شناختی مربوط به فاعل شناخت و عالم علوم انسانی است که اعتبار خود را از اعتبار عقلانیت پارادایم های فلسفه‌ی علم می‌گیرد. اما […]

تقریر غایت‌گرایانه از علم دینی (و علوم انسانی اسلامی) با تکیه بر اندیشه‌های استاد مطهری

علی اصغر خندان[۱] [۱] استادیار دانشگاه امام صادق علیه السلام چکیده: این پژوهش در این چهارچوب نظری مطرح می‌شود که طبق تعالیم اسلامی و تصریح اندیشمندانی مانند استاد مطهری، علم دینی از یک سو علمی است مبتنی بر مبانی اسلامی و توحیدی (دیدگاه مبناگرایی)، و از سوی دیگر علم دینی، عبارت است از علم نافع […]

رویکرد تفهمی در علوم اجتماعی از دیدگاه فلاسفه اسلامی

قاسم ابراهیمی‌پور[۱] [۱] . دانشجوی دکتری اندیشه معاصر مسلمین در دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام چکیده مکتب تفهمی با دیلتای در قرن نوزدهم آغاز و با هوسرل، هایدگر، وبر، ویتگنشتاین و وینچ ادامه می‌یابد. دانشمندان این مکتب با پذیرش تفاوت ماهوی موضوع در علوم اجتماعی و علوم طبیعی و همچنین قائل شدن به حاکمیت قواعد و […]

مجموعه مقالات سومین کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی جلد ششم

جلدششم :کمیسیون فقه و حقوق اسلامی *ابوالحسن حسنی/انسان شناسی فقهی(مشاهده مقاله) *سید محمود میرخلیلی/انسان از منظر سیاست جنایی اسلام و مکاتب جرم شناسی(مشاهده مقاله) *سیدابراهیم حسینی/شاخصه های کرامت انسانی در نظام اسلامی(مشاهده مقاله) *مهدی معلی/روش شناسی حل مسائل اخلاق زیستی در نظام فقهی ـ حقوقی اسلام(مشاهده مقاله) *محسن ملک افضلی اردکانی/حفظ نظام، مقصد اساسی شریعت […]

مجموعه مقالات نخستین کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی جلد اول

فلسفه و روش‌شناسی علوم انسانی اسلامی جلد اول: * قاسم ابراهیمی پور/ رویکرد تفهمی در علوم اجتماعی از دیدگاه فلاسفه اسلامی (مشاهده مقاله) *دکتر علی اصغر خندان / تقریر غایت‌گرایانه از علم دینی (و علوم انسانی اسلامی) با تکیه بر اندیشه‌های استاد مطهری (مشاهده مقاله) *عطاء اله رفیعی آتانی/ علوم انسانی اسلامی به مثابه کاشف […]