.
| امروز چهارشنبه, ۹ مهر , ۱۳۹۹ | Wednesday, 30 September , 2020 |
فارسی English

بررسی و نقد رویکردها به فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی در جمهوری اسلامی ایران

محمدآصف محسنی(حکمت)

دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)

چکیده

باتوجه به لزوم اسلامی سازی علوم انسانی از سویی و جایگاه ویژه تعلیم و تربیت اسلامی و نقش بی‌بدیل آن در اسلامی سازی علوم انسانی از سویی دیگر، آن عده از متفکران مسلمان که نسبت به «فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی»، رویکرد مثبت دارند، در پی آن برآمده اند که کار را از اساس شروع نموده و برای فعلیت بخشیدن به نظام تعلیم و تربیت اسلامی، ابتداء «فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی» را سامان دهند. زیرا تبیین و توجیه عقلی این نظام تربیتی‌ براساس مبانی  فلسفی و اندیشه‌های بنیادین اسلام، از رسالت‌های اصلی «فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی» است، که در جهت اسلامی سازی علوم انسانی نقش برجسته و ممتاز دارد. برای سامان بخشیدن به این مهم، رویکردهای مختلفی وجود دارد. اختلاف در رویکرد، که عمدتاً ناشی از نوع نگاه محققان نسبت به« فلسفه»، «فلسفه اسلامی»، «رابطه دین و فلسفه»، «منابع دین» و غیره می‌باشد،  موجب اختلاف درباره چیستی، منبع یا منابع، مولفه‌ها و برخی مسائل دیگری «فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی» شده است. به عبارت دیگر، محققان در اثر اختلاف رویکردی، به برآیندهای مختلفی همچون «فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی»، «فلسفه اسلامی تعلیم و تربیت» و «فلسفه تعلیم و تربیت، اسلامی» رسیده اند.

روش‌های مختلفی، نیز برای سامان دادن به این مهم  پیشنها شده، اما  اصلی‌ترین و مهمترین روشی که برای تدوین فلسفه‌های مضاف، از جمله «فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی» مورد استفاده قرار گرفته، روش ‌استنتاجی است. در این روش اعتقاد براین است که میان مبانی فلسفی در حوزه‌های وجودشناسی، معرفت‌شناسی، انسان‌شناسی و ارزش‌شناسی با دلالت‌های آن‌ها در زمینه اهداف، اصول و روش‌های تعلیم و تربیت، پیوند عمیق و موجه برقرار است.

به نظر می‌رسد، برای تدوین «فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی»، باید تکیه‌گاه اصلی پژوهش‌گران منابع اسلامی(قرآن، سنت و عقل) باشد و در عین حال از میراث گرانسنگ علوم عقلی اسلامی، نیز هم بلحاظ روش و هم بلحاظ محتوا(البته با در نظر داشت معیارها و ضوابط قطعی دین) استفاده شود.

واژگان کلیدی: روش استنتاجی، فلسفه اسلامی تعلیم و تربیت، فلسفه تعلیم و تربیت، اسلامی، فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی.

فهرست منابع

  1. ابراهیم زاده، عیسی، فلسفه تربیت، بی‌جا، انتشارات پیام نور، ۱۳۸۸، چاپ هفتم.
  2. ایروانی، شهین، رابطه نظریه و عمل در تعلیم و تربیت، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۸۸، چاپ اول.
  3. باقری، خسرو، نگاهی دوباره به تعلیم و تربیت اسلامی، جلد ۱، تهران، انتشارات مدرسه، ۱۳۸۳، چاپ نهم.
  4. باقری، خسرو، نگاهی دوباره به تعلیم و تربیت اسلامی، جلد ۲، تهران، انتشارات مدرسه، ۱۳۸۴، چاپ اول.
  5. باقری، خسرو، هویت علم دینی، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۸۲، چاپ اول.
  6. باقری، خسرو، درآمدی بر فلسفه تعلیم و تربیت جمهوری اسلامی ایران، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۸۹، چاپ اول.(جلد اول و دوم).
  7. بهشتی، سعید، زمینه‌ای برای بازشناسی و نقادی فلسفه تعلیم و تربیت غرب، تهران، اطلاعات، ۱۳۸۶، چاپ اول.
  8. بهشتی، سعید، تأملاتی در فلسفه تربیت دینی از دیدگاه اسلام، در مجموعه مقالات همایش تربیت دینی در جامعه اسلامی معاصر، قم، موسسه امام خمینی(ره)، ۱۳۸۸٫
  9. بهشتی، سعید، تأملات فلسفی در تعلیم و تربیت، تهران، شرکت چاپ و نشر بین الملل، ۱۳۸۹، چاپ اول.
  10. جوادی آملی، عبدالله، شریعت در آئینه معرفت، قم، اسراء، ۱۳۸۳٫
  11. جوادی آملی , عبدالله , مبادی اخلاق درقران، قم، مرکز نشر اسراء،
  12. جوادی , محسن , مساله ی «باید»  و«هست»، قم دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۵٫
  13. رهنمایی، احمد، درآمدی بر فلسفه تعلیم و تربیت، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۸۷، چاپ اول.
  14. سجادی، سید مهدی، تبیین رویکرد استنتاج در فلسفه تعلیم و تربیت، تهران، امیر کبیر، ۱۳۸۰، چاپ اول.
  15. سروش , عبدالکریم , دانش وارزش، تهران، یاران، ۱۳۵۸٫
  16. صادق زاده و همکاران، مبانی نظری تحول بنیادین در تعلیم و تربیت رسمی عمومی جمهوری اسلامی ایران، تهران،
  17. عبدالرحمن نقیب، عبدالرحمان، روش‌شناسی تحقیق در تعلیم و تربیت(رویکرد اسلامی)، ترجمه، نقد و اضافات، بهروز رفیعی، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ۱۳۸۷، چاپ اول.
  18. علم الهدی، جمیله، فلسفه تعلیم و تربیت رسمی از دیدگاه اسلام، تهران، وزارت آموزش و پرورش سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، ۱۳۸۶٫
  19. علم الهدی، جمیله، نظریه اسلامی تعلیم و تربیت، تهران، دانشگاه امام صادق(ع)، وزارت آموزش و پرورش سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، ۱۳۸۸، چاپ اول.
  20. علم الهدی، جمیله، مبانی تربیت اسلامی و برنامه‌ریزی درسی(براساس فلسفه صدرا)، تهران، انتشارات دانشگاه امام صادق(ع)، ۱۳۸۴، چاپ اول.
  21. کیلانی، ماجد عرسان، فلسفه تربیت اسلامی، مترجم بهروز رفیعی با مقدمه دکتر سعید بهشتی، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ۱۳۸۹، چاپ اول.
  22. گروهی از نویسندگان، زیر علیرضا اعرافی، آراء دانشمندان مسلمان در تعلیم و تربیت، تهران، سمت،‌ ۱۳۷۷، چاپ اول.
  23. گریز، آرنولد، فلسفه تربیتی شما چیست، مترجمان، بختیار شعبانی ورکی، لطفعلی عابدی، نعمت الله موسی پور، طاهره جاویدی و محمدرضا شجاع رضوی، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۸۳، چاپ اول.
  24. مصباح یزدی, محمد تقی , آموزش فلسفه ، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۱، جلد اول.
  25. مصباح یزدی، محمد تقی، دروس فلسفه اخلاق، تهران، موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، ۱۳۷۶٫
  26. گروه نویسندگان زیر نظر محمدتقی مصباح یزدی، فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی، تهران، انتشارات مدرسه، ۱۳۹۰، چاپ اول.
  27. مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج۵، تهران، انتشارات صدرا، ۱۳۸۶، چاپ یازدهم.
  28. مطهری، مرتضی، تعلیم و تربیت در اسلام، تهران، انتشارات صدرا، ۱۳۷۱، چاپ نوزدهم.
  29. نفیسی، عبدالحسین، روش‌شناسی و فرآیند تدوین سند ملی آموزش و پرورش، تهران، دبیرخانه شورای عالی آموزش و پرورش و دانشگاه تربیت معلم، ۱۳۹۰، چاپ اول.
  30. نیکزاد، محمود، کلیات فلسفه تعلیم و تربیت، تهران، انتشارات اسلامی، ۱۳۷۱، چاپ اول.

 

 

English resurces

۱-Barrow, R. (1995), philosophy pf Education: Historical Overview, inTorsten, T. Neville Postlethwaite, The international Encyclopedia of Education. London: BPC Wheatson Lmt.

Hook, Sidney, (1956), The Scope of philosophy of education, In Christopher J, Lucas, What is philosophy of Educatio?, U.S.A: Macmillan.

۲-Kandel, I.L, philosophy  of Education. In Christopher J, Lucas, What is philosophy of Educatio?, U.S.A: Macmillan.

۳-Price, Kingsley, (1955) Is philosophy of Education Necessary?. In Christopher J, Lucas, What is philosophy of Educatio?, U.S.A: Macmillan.

۴-Smith, Philip. G, philosophy of Education, New York, 1965,

 

برچسب‌ها:, , , , ,

Comments are closed.